Rośliny zawierają fitochemiczne związki, jakie mają wpływ na organizm ludzki. Spożywane w drobnych ilościach wzbogacają doznania smakowe, jednakowoż w pokaźniejszych ilościach są toksyczne. Na przykład, co poniektóre typy ekstraktów ziołowych, takich jak wyciąg z dziurawca może być użytkowany w celach medycznych, w leczeniu depresji i łagodzeniu stresu. Mimo to wielkie ilości tego zioła może sprawiać reakcje alergiczne, więc należy je wykorzystywać z ostrożnością. Zioła od dawna były używane jako podstawa standardowej chińskiej medycyny ziołowej.
Niektóre zioła są stosowane nie wyłącznie do celów kucharskich i leczniczych, jakkolwiek też jako środki psychotropowe. Jednym z takich ziół są konopie indyjskie. Zioła pełnią ponadto ważne funkcje w wielu rytuałach religijnych religiach. Na przykład, mirra i kadzidło są niezmiernie ważne dla chrześcijan. Syberyjscy szamani także korzystają z ziół do wywołania doświadczeń duchowych, m.in. do obrzędów przejścia, czy jako pomoc w seansach spirytystycznych. Indianie użytkują białą szałwię do oczyszczenia duchowego.
Ziołolecznictwo jest tradycyjnym rodzajem zwalczania różnych niedogodności, opartym a tradycjach medycyny ludowej – wypróbuj susz cbd. Wykorzystuje rośliny i ekstrakty z nich do produkcji naturalnych leków. Ziołolecznictwo jest też nazywane botaniczną medycyną, medycyną ziołową i fitoterapią. Zakres używanych składników leczniczych jest w wielu przypadkach rozszerzony o różnorodne grzyby i produkty pszczelarskie, a także minerały, muszle i co poniektóre części zwierząt.
Nieraz naturalne leki ziołowe stają się później znaczącym składnikiem wielu medykamentów farmakologicznych. W 2001 roku naukowcy zidentyfikowali 122 związków użytkowanych w prostych lekarstwach z apteki, które pochodzą z roślin powszechnie używanych w medycynie ludowej. Zioła oraz przyprawy wykorzystywane przez ludzi do przyprawiania żywności zawierają substancje aromatyczne, fenole i alkaloidy, jakie służą roślinom jako mechanizmy obronne przed owadami, różnorodnymi mikroorganizmami i zwierzętami roślinożernymi. Jak się okazuje są one skuteczne w leczeniu wielu dolegliwości.